శాంతియుత, చట్టబద్ధమైన ఆందోళన చేసుకునే హక్కును రాజ్యాంగం కల్పించింది : జస్టిస్ సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం

ఢిల్లీలో విద్యార్థులపై పోలీసులు అత్యధిక బలప్రయోగం చేశారనే ఆరోపణలతో సుప్రీంకోర్టులో దాఖలైన పిటిషన్లపై ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ సూర్యకాంత్ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం విచారణ చేపట్టింది. ఈ సందర్భంగా సీజేఐ కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు. "శాంతియుత, చట్టబద్ధమైన ఆందోళన చేసుకునే హక్కు రాజ్యాంగం ప్రకారం పౌరులకు ఉంటుంది. ఆందోళన జరుగుతోందనే కారణంతోనే అధిక బలప్రయోగం లేదా లాఠీఛార్జ్ చేయడం సరికాదు" అని ఆయన స్పష్టం చేశారు. లైవ్ లా నివేదిక ప్రకారం ఈ వ్యాఖ్యలు న్యాయస్థానంలో నేరుగా వెలువడ్డాయి. ఢిల్లీలో జులై 20న 'చలో సంసద్' కార్యక్రమంలో విద్యార్థులపై జరిగిన లాఠీఛార్జీ, టియర్ గ్యాస్ ప్రయోగం, ఇతర అధిక బలప్రయోగాలపై ఈ పిటిషన్లు దాఖలయ్యాయి. నీట్ పేపర్ లీక్, పరీక్షల్లో అవకతవకలు వంటి అంశాలపై నిరసన తెలుపుతూ కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ నాయకత్వంలో వేలాది మంది విద్యార్థులు జంతర్ మంతర్ నుంచి పార్లమెంట్ వైపు కదిలారు. పోలీసులు బ్యారికేడ్లు ఏర్పాటు చేసి, టియర్ గ్యాస్, లాఠీలు ఉపయోగించారని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. కొన్ని వీడియోల ప్రకారం విద్యార్థులపై దాడులు, పెల్లెట్లను వాడినట్లు విమర్శలు వస్తున్నాయి. ఢిల్లీ పోలీసుల ప్రకారం సుమారు 130 మంది పోలీసులు, 65 మంది విద్యార్థులు గాయపడ్డారు. 15 ఎఫ్ఐఆర్ లు నమోదయ్యాయి. సీజేఐ జస్టిస్ సూర్యకాంత్, జస్టిస్ జాయ్‌మాల్యా బాగ్చి, జస్టిస్ వి. మోహనా ధర్మాసనం ముందు ఈ విషయం విచారణకు వచ్చింది. "శాంతియుత ఆందోళన ఉన్నంత వరకు కేవలం ఆందోళన ఉందని అధిక చర్యలు తీసుకోవడం సరికాదు. అధిక బలప్రయోగం జరిగితే దాన్ని స్వతంత్రంగా పరిశీలించాలి. ఇది కేవలం ఢిల్లీ విషయం కాదు. దేశవ్యాప్తంగా ప్రదర్శనల నిర్వహణలో పోలీసు ప్రోటోకాల్‌లో ఏకరూపత ఉండాలి. ఆందోళన ఉందని మాత్రమే లాఠీఛార్జ్ చేయడం కాదు. ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలో క్రమశిక్షణ ముఖ్యం" అని సీజేఐ అన్నారు.  పోలీసులకు తగిలిన గాయాల విషయంలో కూడా ధర్మాసనం స్పందించింది. జస్టిస్ బాగ్చి "వ్యక్తికి గాయం.. పోలీసుకైనా, విద్యార్థికైనా.. సమానంగా ఆందోళన కలిగించేదే. రాష్ట్రాలు పోలీసులకు సరైన రక్షణ పరికరాలు ఎందుకు ఇవ్వలేదో చెప్పాలి" అని వ్యాఖ్యానించారు. పోలీసు కుటుంబాల తరఫు న్యాయవాది విచారణలో పాల్గొనేందుకు అనుమతి ఇచ్చారు. అన్ని పిటిషన్లను కలిపి రేపు పూర్తిగా విచారిస్తామని ధర్మాసనం తెలిపింది. పిటిషన్లలో ఒకటి న్యాయవాది షైలేంద్ర మణి త్రిపాఠి దాఖలు చేసినది. ఇందులో ప్లెయిన్ క్లాత్స్‌లో పోలీసులు గుంపును కంట్రోల్ చేయకూడదని, గుర్తింపు బ్యాడ్జ్‌లు తప్పనిసరి చేయాలనీ, సెక్షన్ 163 BNSS కింద నిషేధాజ్ఞలపై స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు ఉండాలని కోరారు. జులై 20 సంఘటనలపై స్వతంత్ర విచారణ కమిషన్ లేదా SIT ఏర్పాటు చేయాలని, అధిక బలప్రయోగం చేసిన అధికారులపై FIR నమోదు చేయాలని కోరారు. రాజ్యాంగం ఆర్టికల్ 19 కింద శాంతియుత సమావేశ హక్కు ఉందని, అధిక బలప్రయోగం ఆర్టికల్ 21 ఉల్లంఘన అని తెలిపారు. గత వారం జులై 22న ఒక లేఖ పిటిషన్‌ను తక్షణం లిస్ట్ చేయాలని కోరగా సీజేఐ "మా సమయం వృథా చేయవద్దు, వీడియోలు చూడటానికి సమయం లేదు" అని అన్నారు. తర్వాత సీజేఐ మీడియా రిపోర్టులను "నిర్లక్ష్యం"గా విమర్శిస్తూ, అప్పటికి అధికారిక పిటిషన్ దాఖలు కాలేదని స్పష్టం చేశారు. జులై 24న రెండు కొత్త పిటిషన్లు దాఖలైన తర్వాత సోమవారం విచారణకు అంగీకరించారు. సుప్రీంకోర్టు గత తీర్పుల్లో పోలీసు చర్యలు శాంతిని పెంచేలా ఉండాలని చెప్పింది. శాంతియుత ఆందోళనను అణచివేయడం రాజ్యాంగ విరుద్ధమని చాలా సందర్భాల్లో నొక్కి చెప్పింది. ప్రస్తుత విచారణలో జాతీయ స్థాయి మార్గదర్శకాలు, ప్రోటోకాల్‌లు రూపొందించాలని ధర్మాసనం సూచించినట్లు కనిపిస్తోంది. రేపటి విచారణలో మరిన్ని వివరాలు, ఆదేశాలు రావచ్చు. ఈ అభివృద్ధి విద్యార్థుల నిరసన హక్కు, పోలీసు బాధ్యత, ప్రజాస్వామ్యంలో క్రమశిక్షణ మధ్య సమతుల్యం గురించి ముఖ్యమైన చర్చను లేవనెత్తింది.