వాట్సాప్ అటాచ్‌మెంట్ల ద్వారా కొత్త రకం మాల్‌వేర్ వేగంగా విస్తరిస్తోందని కేంద్ర ప్రభుత్వం ఒక అత్యవసర సైబర్ అలర్ట్ జారీ చేసింది. మనకు తెలిసిన వారి వాట్సాప్ ఖాతాలనే హ్యాక్ చేసి, సైబర్ నేరగాళ్లు ఈ ప్రమాదకర ఫైళ్లను పంపుతున్నారు. వీటివల్ల స్మార్ట్‌ఫోన్లు, డెస్క్‌టాప్‌లు ఇన్ఫెక్ట్ అవుతున్నాయి. దీనివల్ల బ్యాంకింగ్ యాప్‌లు, యూపీఐ లావాదేవీలతో పాటు ఫోన్‌లోని పర్సనల్ ఫోటోలు, వాట్సాప్ చాట్‌లకు పెను ప్రమాదం పొంచి ఉందని హెచ్చరించింది. సైబర్ క్రిమినల్స్ ఇప్పుడు హ్యాక్ చేసిన వాట్సాప్ ఖాతాల ద్వారా 'VBScript' ఫైళ్లను వాట్సాప్ డెస్క్‌టాప్, వెబ్‌లో పంపుతున్నారు. అదే ఆండ్రాయిడ్ ఫోన్లలో అయితే నకిలీ 'ఈ-చెలాన్' సందేశాల రూపంలో యాప్‌లను ఇన్‌స్టాల్ చేయిస్తూ.. 'Accessibility', 'Device Administrator' అనుమతులను దుర్వినియోగం చేస్తున్నారు. మీ ఫోన్‌లో తెలియని యాప్‌లు కనిపించడం, ఆక్సెసిబిలిటీ ఆన్ కావడం, అపరిచిత అడ్మిన్ పర్మిషన్లు లేదా కొత్త లింక్డ్ డివైజ్‌లు ఉండటమే ఫోన్ హ్యాక్ అయిందనడానికి ముఖ్య సంకేతాలు. ఫోన్‌పై అనుమానం రాగానే ముందుగా ఈ పనులు చేయండి. వెంటనే మొబైల్ డేటా, వైఫై ఆపేయండి. థర్డ్-పార్టీ యాప్‌లు పనిచేయకుండా ఉండేందుకు ఫోన్‌ను 'సేఫ్ మోడ్'లో రీబూట్ చేయండి. అపరిచిత యాప్‌లు ఏవైనా ఉంటే వెంటనే డిలీట్ చేయండి. అనుమానాస్పదంగా ఉన్న ఆక్సెసిబిలిటీ సర్వీసెస్, డివైజ్ అడ్మినిస్ట్రేటర్ అనుమతులను రద్దు చేయండి. 'Google Play Protect' ఆన్ చేసి ఫోన్‌ను స్కాన్ చేయండి. వాట్సాప్‌లోని 'Linked Devices' సెక్షన్‌లోకి వెళ్లి, అక్కడ కనిపించే అపరిచిత లాగిన్లను లాగౌట్ చేయండి. మళ్లీ ఆన్‌లైన్‌లోకి వెళ్లే ముందే వాట్సాప్‌లో 'Two-step verification' ఎనేబుల్ చేసుకోండి. ఫోన్ రీసెట్ చేసే ముందే సేఫ్ బ్యాకప్ తీసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. మీ ముఖ్యమైన ఫైళ్లను కంప్యూటర్ లేదా SD కార్డ్‌లోకి కాపీ చేసుకోండి. వాట్సాప్‌లో 'End-to-end Encrypted Backup' ఆన్ చేసి, 'Back up now' నొక్కండి. ఆ తర్వాత ఫోన్ సెట్టింగ్స్ నుంచి 'Factory Reset' చేయండి. రీస్టార్ట్ అయ్యాక గూగుల్ ప్లే స్టోర్ నుంచి మాత్రమే వాట్సాప్ ఇన్‌స్టాల్ చేసుకుని, ఆ ఎన్‌క్రిప్టెడ్ బ్యాకప్‌ను రీస్టోర్ చేయండి. బయటి వెబ్‌సైట్ల నుంచి డౌన్‌లోడ్ చేసిన యాప్‌లు కానీ, ధృవీకరించని బ్యాకప్‌లు కానీ అస్సలు వాడొద్దు. ఫోన్ రికవరీ పూర్తయ్యాక, బ్యాంక్ లేదా భీమ్ యాప్‌లో యూపీఐ పిన్ మార్చుకోండి. నెట్ బ్యాంకింగ్ పాస్‌వర్డ్‌లను రీసెట్ చేయండి. సిమ్ పిన్, స్క్రీన్ లాక్ ప్రొటెక్షన్లను మళ్లీ సెట్ చేసుకోండి. గూగుల్ 'Security Checkup' చేసి 'Your Devices'లో తెలియని సెషన్ల నుంచి లాగౌట్ అవ్వండి. ప్లే ప్రొటెక్ట్‌ను రీ-ఎనేబుల్ చేసుకోండి. వాట్సాప్ లింక్డ్ డివైజ్‌లను మరోసారి చెక్ చేసి కొత్తవేవీ లేవని నిర్ధారించుకోండి. మీ బ్యాంక్ స్టేట్‌మెంట్లను గమనిస్తూ ఉండండి, చిన్న మొత్తంలో అనామక లావాదేవీలు ఏవైనా జరిగాయేమో సరిచూసుకోండి. ఒకవేళ మీ ఖాతా నుంచి డబ్బులు కట్ అయితే అసలు ఆలస్యం చేయకండి. వెంటనే 1930 టోల్ ఫ్రీ నంబర్‌కు కాల్ చేయండి లేదా 'National Cyber Crime Reporting Portal'లో ఫిర్యాదు నమోదు చేయండి. లావాదేవీ వివరాలు, ఆధారాలను సైబర్ పోలీసులకు అందించండి. ఎల్లప్పుడూ ఆఫీషియల్ యాప్ స్టోర్ల నుంచే యాప్‌లను డౌన్‌లోడ్ చేయండి. స్నేహితుల నుంచి వచ్చినా సరే, అనవసరమైన అటాచ్‌మెంట్లను అసలు ఓపెన్ చేయవద్దు. ఏమాత్రం అనుమానం వచ్చినా పంపిన వారికి ఫోన్ చేసి కన్ఫర్మ్ చేసుకోండి. ఈ జాగ్రత్తలతో యూపీఐ ఖాతాలను, వాట్సాప్ చాట్‌లు, ఫోటోలను సురక్షితంగా కాపాడుకోవచ్చు.
